نلسون ماندلا، یکی از بزرگترین دولتمردان دوران ما، 15 سال بعد از اینکه جایزه صلح نوبل را برد و قبل از اینکه اولین رئیس جمهور آفریقای جنوبی بعد از دوران اپارتاید شود در لیست سیاه تروریستی آمریکا باقی ماند. او هنگامی از این لیست خارج شد که جورج بوش، رئیس جمهور وقت، لایحه ای را به امضاء رساند که مارک «تروریست » را از روی اعضای کنگره ملی آفریقا، گروهی که علیه دولت تبعیض نژادی افریقای جنوبی عملیات خرابکاری، بمب گذاری و حملات مسلحانه انجام میداد، برداشت.
بعد از سقوط دولت آپارتاید، کنگره ملی آفریقا حزب حاکم آفریقای جنوبی شد اما محدودیتهای آمریکا بر روی میلیتانتهای کنگره ملی آفریقا باقی ماند. علت؟ سنگینی و رخوت بورکراتیک بهترین توضیح ممکن است و نگاهی به لیست فعلی آنچه رسما لیست سازمانهای تروریست خارجی (FTO) اطلاق میشود اینرا تداعی میکند که هر گروهی که در این نامگذاری قرار گیرد برداشتن این برچسب از روی خودش مشکل است.
عواقب قرار گرفتن در این نامگذاری تجمید حسابهای بانکی این سازمان، ممنوعیت سفر اعضای آن به آمریکا و اعمال تنبیهای سنگین ( تا 15 سال زندانی شدن) برای فردی است که به یک (FTO) «کمک تدارکاتی یا امکانات» میدهد می باشند.
در حال حاضر، 44 گروه در آن لیست قرار دارند. آنها بترتیب الفبایی از سازمان فلسطینی « ابونضال» یا «نیروهای متحد برای دفاع از خود» کلمبیا را شامل میشوند. بنا بر گزارش دولت آمریکا در مورد تروریسم کشورها، گروه ابونضال « بمیزان زیادی غیر فعال» ارزیابی می شود. گروه تحقیقاتی کنگره، یک ارگان دوحزبی برای کنگره کار تحقیقاتی و تحلیلی می کند این سوال را مطرح کرده است که این گروه ( که عملا از دور خارج شده است-م) چرا هنوز در لیست باقی مانده است.
همان سوال را در مورد گروه کلمبیایی که در سال 2001 به لیست اضافه شده است میتوان مطرح کرد. بخش اعظم سازمان شبه نظامی این سازمان سالها قبل منحل شد و آخرین گزارش دولت آمریکا می گوید که « ساختار سازمانی این گروه دیگر باقی نمانده است»
بین گروه ابونضال یا کلمبیاییها، گروههایی هستند که اقدامات تروریستی و اهداف آتی آنها مورد مناقشه نیست- از جمله القاعده و جهاد اسلامی- و همچنین گروهی که درگیر یک جنگ طولانی مدت حقوقی است که این برچسب تروریستی را از روی خود بردارد.
عدم همخوانی اروپا و آمریکا
این گروه مجاهدین خلق (MEK) است، یک گروه مقاومت ایرانی که آمریکا در مورد آن با انگلیس و اتحادیه اروپا و 27 کشور عضوش همخوانی ندارد. بعد از سالها درگیری حقوقی، بریتانیا MEK را در سال 2008 از لیست سیاه خود خارج کرد و اتحادیه اروپا نیز سال گذشته از آن پیروی کرد. در هفته آخر دولت جرج بوش، کندالیزا رایس، وزیر خارجه وقت، شکایت این گروه برای برداشتن برچسب تروریستی را رد کرد.
پرونده MEK بار دیگر این هفته در صحن دادگاه واشنگتن روی میز آمد، جایی که وکلای قوی و سرشناس بحث کردند که آیا رایس با چنین کاری”معقولانه” عمل کرده است یا خیر.
وکیل دولت، داگلاس لتر به هیئت سه نفره قضات گفت، بله، با توجه به سابقه خشونت آمیز گذشته MEK او کارش را درست انجام داده است. در بریف مکتوب او «دعاوی مبنی بر ”اینکه ببر پوست خود را عوض کرده است”» ( اصطلاح آمریکایی با این مضمون که این گروه تغییر کرده است-م) به تمسخر گرفت که اشاره به مجادله این گروه دارد که اعمال خشونت آمیز را در سال 2001 به نفع تغییرات مسالمت آمیز کنار گذاشته است.
دولت در ادامه مباحث خود مطرح کرد که احکام دادگاه های خارجی ربطی به این پرونده در آمریکا ندارد. این تصمیم ها از جمله شامل پواک در انگلستان میشود، ارگانی که برای بازبینی در اختلافات مربوط به نامگذاریهای تروریستی تشکیل شده است. پواک زدن این برچسب به سازمان مجاهدین را امری « احمقانه» خواند و دستور داد که وزارت کشور MEK را از لیست سیاه خارج سازد.
زمانی که دادگاه استیناف واشنگتن در مورد آخرین شکایت MEK (پنجمین شکایت) حکم خواهد کرد روشن نیست ولی اگر گذشته برای ما راهنمایی باشد، ملاحظات سیاسی بجای ملاحظات قضایی سرنوشت این گروه را در آمریکا تعیین خواهد کرد. دولتهای آمریکایی از لیست سازمانهای تروریستی و یک لیست جداگانه ”دولتهای حامی تروریسم” بعنوان حربه های سیاسی استفاده میکنند.
واشنگتن MEK را در سال 1997 به لیست تروریستی اضافه کرد، زمانی که دولت کلینتون امیدوار بود این اقدام گشایش دیالوگ با ایران و رئیس جمهور جدیدا انتخاب شده اش، محمد خاتمی، که مدره و مایل به داشتن رابطه بهتر با آمریکا انگاشته می شد را تسهیل کند. MEK در اینجا بعنوان یک برگ معامله مورد استفاده قرار گرفت ولی آن دیالوگی که امیدش می رفت هیچ وقت بجایی نرسید.
تلاش دیپلوماتیک رئیس جمهور باراک اوباما برای گشایش بسوی تئوکراتها حاکم بر ایران نیز نتیجه نداد. در زمینه مذاکرات بر سر جاه طلبی های هسته ای تهران هیچ پیشرفتی حاصل نشده است و دولت (ایران) گوشهایش را به انتقادات بین المللی نسبت به سرکوب فزاینده بیرحمانه مخالفان دولت بسته است. اوباما در واکنشهای اولیه خود نسبت به سرکوب تظاهرات مردمی که بعد از انتخابات ماه ژوئن جوشید محتاطانه عمل کرد.
اما بالاخره در ماه دسامبر علیه دولت صحبت کرد و گفت: «ماههاست که مردم ایران چیزی بیش از حقوق جهان شمول خود را نمی خواهند. هرگاه که این کار را کرده اند آنها با مشت آهنین بیرحمی روبه رو شده اند حتی در مناسبتهای عزا و روزهای مقدس.»
به رغم لحن قوی، روشن است که او امید برای مذاکرات را از دست نداده است. هیلاری کلینتون، وزیر خارجه اوباما در ماه ژانویه گفت «ما ... می خواهیم درب را برای دیالوگ باز بگذاریم.» که این احتمالا به این معنی است که MEK، که مورد تنفر حکام ایران است نقش خود را بعنوان یک برگ معامله حفظ خواهد کرد و در لیست تروریستی باقی خواهد ماند.