«راه حل مسالمت آمیز»
اعلام این خبر مصادف شده با سفری که سعید جلیلی، سرمذاکرهگر ایرانی مسأله هستهای، روز پنجشنبه اول آوریل به پکن آغازکرده است. سفیر ایران در چین با تأیید ورود نامبرده تصریح نکرد وی با کدامیک از مسئولان بلند پایه چینی دیدار خواهد کرد.
چین که در سه نوبت در اعمال تحریمهای محدود علیه ایران بین 2006 و 2008 شرکت کرده، با تحریمهای جدید مخالف است، گرچه قاعدتا از حق وتوی خود در شورای امنیت نیز استفاده نخواهد کرد. استراتژی پکن که از یک «راهحل مسالمتآمیز» دفاع میکند، شناخته شده است: چین هم از اصل عدم مداخله در امور دیگری پیروی میکند و هم از اصل عدم گسترش سلاحهای هستهای. در مورد ایران، پکن معتقد است که دلایل کافی برای اثبات وجود یک برنامه نظامی هستهای هنوز جمع نشده و ضمنا بر این باور نیست که رژیم ایران بتواند درکوتاه مدت به بمب اتمی دست یابد.
با این حال به نظر میرسد موضع چین در این اواخر متحول شده باشد: در اوایل مارس، جمهوری اسلامی را فراخواند همکاری خود با «آژانس بینالمللی انرژی اتمی» (AIEA) را «تحکیم» کند تا «تردیدها برطرف» گردد.
ایران پس از عربستان سعودی و آنگولا سومین تأمین کننده نفت چین است. در سال 2009 پکن و تهران قراردادهائی برای توسعه میدانهای نفتی در ایران امضا کردهاند. چین مقادیر زیادی نفت تصفیه شده به تهران که ظرفیت پالایش کافی در اختیار ندارد، میفروشد. از سوی دیگر چین نمیتواند موقعیت ایران در حواشی جنوبی آسیای مرکزی در نزدیکی ایالت آشوب زده «سین کیانگ» [مسلمانان شورشی تیره اویغور،م.] خود را نادیده بگیرد.
به تمام این دلایل چین باید ضمن مدارا و مماشات با متحد ایرانی خود به نحوی عمل کند که باعث دورشدن ایالات متحده نشده خود را به انزوای دیپلماتیک دچار نکند. در مورد تحریمها تاکتیک چین به نظر میرسد این باشد که ضمن پذیرفتن اصل گفتگوها هر چه استدلال در چنته دارد به کار گیرد تا اخذ تصمیم نهائی را به تأخیر اندازد. و به خصوص، همانطورکه فو یینگ Fu Ying معاون وزیر امورخارجه به یک کارشناس اروپائی گفته است، چین هر چه در توان دارد به کارخواهد گرفت تا هنگامی که نهایتا تحریمها برقرار شود، درحد امکان برد و دامنه آنها را تقلیل دهد.