عراق: ضرورت تشکیل دولت فراگیر

فایننشال تایمز
5 آوریل 2010 (16فروردین 1389)
به ‌قلم اندرو انگلند

باوجود دستاوردهای امنیتی، خشونت، هیچگاه در عراق دور از واقعیت نبوده است. طی روزهای آخر هفته، یک حمله شوکه کننده که یادآور کشتار 2006 و 2007 بود تقریباً کشور را در یک جنگ داخلی تمام عیار فروبرد.

در یک مورد افراد مسلح با یونیفورمهای نظامی وارد روستایی در جنوب بغداد شدند و خانه به خانه رفتند و ساکنان آن را دستبند زدند و به آنها تیراندازی کردند. قربانیان این حادثه 5 زن و 19 نفر مرد بودند.

روشن نیست که چه کسی مسئول اینکار است، اما چنین حمله بیرحمانه‌‌یی در زمان بعد از انتخابات که چانه‌زنیهای سیاسی تنشها را در کشور شکننده‌یی مانند عراق بر این نگرانی مردم می‌افزاید که؛ چه چیزی در آینده در انتظارشان است. سپس در روز یکشنبه هم حداقل 41 نفر در بغداد کشته شدند. …

قبل از انتخابات اخیر همه جوامع عراق به من می‌گفتند هرگز خواهان بازگشت به خشونت شیعی و سنی که کشورشان را از هم پاشیده نیستند. آنها می‌گفتند این مردم عادی عراق نیستند که این خشونتها را دامن می‌زنند بلکه سیاستمداران هستند که به آن سوخت می‌رسانند. اما واقعیت این است که عوامل فرقه‌یی و قومی، بار دیگر چارچوب رأی دادنها را تعیین کردند. یک عراقی گفت مهم این نیست که شما تا چه اندازه سکولار هستید، یک نفر نیاز است که پشت[هوای] شما را داشته باشد.

این درست است که ایاد علاوی از لیست سکولار العراقیه در انتخابات کمی جلو زد و از دولت قانون در نتایج اولیه 2 کرسی جلو افتاد اما این اشتباه است که فکر کنیم معنایش به حاشیه رفتن فرقه‌گرایی می‌باشد. آقای علاوی یک شیعه سکولار است اما در ائتلاف او سنی‌ها اکثریت دارند که نسبت به به حاشیه رانده شدن، شاکی هستند و حمایت آنها بوده که موفقیت آقای علاوی را تضمین کرده است.

در مقایسه، آقای مالکی نخست‌وزیر شیعی با وجودی که خودش را خواست یک چهره ملی نشان بدهد، در مناطق سنی آرای ناچیزی به دست آورد. وی روی اکثریت شیعی تکیه کرد که اسلامگرا هستند.

کردها هم که به کردها رأی دادند. …

در این میان صحبت از نفوذ ایران هست و این پتانسیل که بتواند با آن تلاش کند احزاب شیعی را به تشکیل یک ائتلاف که آقای علاوی را به حاشیه خواهد راند هل بدهد. وی در اینحال اخطار می‌دهد که چنین حرکتی واکنشی جدی را ایجاد خواهد کرد.

پیام روشن سنی‌ها قبل از انتخابات این بود که؛ آنها خواهان تغییر هستند یعنی که به سلطه سیاسی اسلامگرایان شیعی خاتمه داده شود. آنها احتمالاً به چنین دولتی واکنش نشان خواهند داد. چنین وضعیتی هم‌چنین آزمایشی برای ایمان به پروسه سیاسی خواهد بود. در فضایی که هنوز با خشونت همراه است و جایی که تئوریهای توطئه داغ هستند چنین چیزی یک نتیجه خطرناک خواهد بود.

برخی می‌گویند عراقیها عادت دارند که تا لبه پرتگاه بروند ولی در دقیقه نهایی عقب بکشند. دیپلوماتها نیز گفته‌اند سیاستمداران در صورت عدم تکرار خشونت گذشته، اهمیت داشتن یک دولت فراگیر را درک کرده‌اند. حملات جدید؛ تهدید افراط‌گرایان که مصمم به از ریل خارج ساختن دستاوردهای عراق هستند را به نمایش گذاشته است.

اکنون این بر سیاستمداران است که نشان دهند فراتر از عطش قدرت، به پا خیزند و به خاطر منافع کشور، گذشته از اینکه چه کسی دولت بعدی را تشکیل بدهد، تضمین بدهند که هیچ گروهی احساس به حاشیه رانده شدن نداشته باشد.