انزوای جدید ایران برسر پرونده هسته ای

اکنون که مرحله «دست درازشده» به سوی ایران ازسوی آمریکا سپری گردیده، تلاشهای مشترک آمریکا، فرانسه و انگلستان برای ایجاد اجماع بین المللی پیرامون تحریمهای تازه با شرایط دیپلماتیک حساس و خاصی مواجه شده است.

لوموند 21 بهمن 88
نویسندگان: ناتالی نوگرد (با همکاری فیلیپ بولوپیون از نیویورک)
تهران تصمیم به غنی سازی اورانیوم خود تا سطح 20 در صد گرفته که سازمان ملل آن را خطرناک ارزیابی می کند.
دراین احوال، کشورهای «نوپا» [قدرتهای جدید اقتصادی درجه دوم و سوم،م.] به رهبری چین با اعمال تحریم علیه ایران مخالفت می کنند

»آیا ممکن است چین بتواند درمورد پرونده اتمی ایران دیگر قدرتهای «نوپا» را به دنبال خود بکشاند؟ مخالفت پکن با اقدامات جدید تنبیهی علیه تهران امروز مانع اصلی تصویب قطعنامه جدیدی در این راستا (چهارمین قطعنامه از این نوع از سال 2006) درسازمان ملل محسوب می شود، قطعنامه ای که غربیها پیشنهاد می کنند و روسیه هم احتمالا حاضر به پذیرفتن آن خواهد شد.
فراتر از خطر «وتو»ی چین، «جبهه» دیگری ازکشورهای معترض ممکن است در حال تشکیل شدن باشد؛ یعنی کشورهای «نوپا» که هم اکنون از اعضاء غیردائم شورای امنیت ملل متحد هستند و در صدرآنها برزیل قرار دارد. این غول نوظهورآمریکای لاتین حرف دیگری بجز سخن کنونی غربیها در باره مسأله هسته ای ایران دارد.  این کشور از هموارکردن راه گفتگو صحبت می کند و فشار و تحریم را دارای نتیجه معکوس می داند. محمود احمدی نژاد...در ماه نوامبرگذشته به برزیل سفرکرده و همتای برزیلی او، لوئیس ایناسیو لولا داسیلوا، قرار است در ماه مه آینده به ایران برود.
رابرت گیتس، وزیردفاع آمریکا، که قراراست دوشنبه 8 فوریه وارد پاریس شود، روزیکشنبه جامعه بین الملل را فرا خواند «برای وارد کردن فشار بر دولت ایران متحد بماند» و افزود که «هنوز برای آن که تحریم و فشار کارساز شود، وقت هست».
اکنون که مرحله «دست درازشده» به سوی ایران ازسوی آمریکا سپری گردیده، تلاشهای مشترک آمریکا، فرانسه و انگلستان برای ایجاد اجماع بین المللی پیرامون تحریمهای تازه با شرایط دیپلماتیک حساس و خاصی مواجه شده است.
علاوه بر برزیل، ترکیه نیز از عناصر «نامطمئن» شورای امنیت به شمارمی رود. آنکارا نیز هیچگاه مخالفت خود با تحریمها را پنهان نکرده بسیارعلاقمند است نقش میانجی در روابط با ایران را داشته باشد. دیپلماتها همچنین در باره موضعی که نیجریه، کشورسنگین وزن آفریقائی و اسلامی، در پیش خواهد گرفت، مطمئن نیستند. آیا نیجریه هم همان موضع برزیل و ترکیه را اختیارخواهد کرد؟
جمهوری اسلامی بی تردید منتظراست ثمرات سیاست نزدیکی به کشورهای جنوب، آسیا یا جنبش غیرمتعهد را درو کند. از سوی دیگر، دولت اوباما که مراقب است تصویر دیپلماسی «چند جانبه» را برای آمریکا حفظ کند، در واکنش به این مواضع، به نظرمی رسد آماده باشد دایره شمول تحریمهای مندرج در یک قطعنامه تازه را محدود کند تا بخت تصویب چنین قطعنامه ای با موفقیت کامل درسازمان ملل تضمین گردد.
برزیل در شرایطی پذیرای احمدی نژاد درنوامبر2009 گردید که ایران به دلیل سالها پنهان کردن وجود یک سایت غنیسازی اورانیوم در نزدیکی قم، مورد اعتراض شدید کشورهای غربی قرار داشت. همان ماه برزیل یکی از پنج کشوری بود که به قطعنامه آژانس بین المللی انرژی اتمی در محکومیت ایران رأی ممتنع داد. دلیل ارائه شده این بود که قطعنامه مزبور راه اعمال تحریمهای جدید را هموار و نهایتا به «سختترشدن» موضع ایران می انجامد.
با نزدیک شدن زمان برگزاری کنفرانس بررسی پیمان منع گسترش سلاحهای اتمی (ان.پی.تی) در ماه مه در نیویورک، برزیل جزء گروه کشورهائی است که قصد دارند تأکید را بر حق کشورها بر دسترسی به تکنولوژی غنیسازی اورانیوم (که برزیل خود دراختیاردارد) قرار داده و معتقدند که تشدید تحریمها به روند دیپلماتیک زیان می رساند.
آیا فرانسه که طی ماه فوریه ریاست شورای امنیت ملل متحد را برعهده دارد و از «تحریمهای قوی» حمایت می کند، خواهد توانست با تکیه بر «شراکت استراتژیک» خود با برزیل بر این مخالفتها فائق آید؟ درنیویورک و در حالی که گفتگوهای مربوط به این مسأله هنوز رسما آغازنشده، بیم آن می رود که گفتگوها و بده بستانهای حاشیه آن به درازا بکشد. برخی دیپلماتها می گویند تا بهارآینده [آوریل و مه] تصمیمی گرفته نخواهد شد.
بر اینها باید مورد خیلی خاص لبنان، تنها کشور عربی که فعلا عضو شورای امنیت است، را افزود. از هم اکنون، اینکه لبنان، کشوری با ساختارهای شکننده داخلی، و با توجه به ارتباط و نفوذ گسترده ایران از طریق حزب الله، به قطعنامه احتمالی تحریم رأی موافق بدهد، منتفی است.
تمام اینها عواملی است که هدف بلند پروازانه غربیها را پیچیده می کند : یعنی رسیدن به اجماعی گسترده درسازمان ملل و حتی اتفاق آرا در شورای امنیت – که چنانچه چین حتی رأی ممتنع دهد، قابل تصور و حصول است. ایده اصلی اینست که یک پیام سیاسی قوی فرستاده شود که تصویب تحریمهای تهاجمیتر بعدی علیه ایران را تسهیل کند؛ اعم از اینکه تصمیم مزبور در اتحادیه اروپا گرفته شود یا درگروهی خاص متشکل از کشورهائی با دیدگاه مشترک در این زمینه.
اظهارات رابرت گیتس در روز یکشنبه پس از اینکه محمود احمدی نژاد در همان روزاعلام کرد ایران وارد مرحله غنیسازی اورانیوم تا سطح 20 درصد (به جای 3،5 درصد کنونی) خواهد شد، نوعی واکنش منفی قوی و فوری محسوب می شود. غنیسازی تا سطح مورد اشاره، ایران را به طرزی محسوس به سطح 90 درصد لازم برای تولید مواد شکافنده قابل استفاده درساختمان بمب اتمی نزدیک می کند.
لیکن تفسیر آقای گیتس در ارتباط با «وقت» باقی مانده، به نظر می رسید ترجمان تردید در باره توان ایران در رسیدن سریع به مرحله مزبور باشد. در واقع مشکلات فنی چندی بر سر راه تهران قراردارد و علاوه بر این، به گفته دنیس بلر، مدیرکل نظام اطلاعاتی ملی آمریکا، در عین حال که روشن است که ایران «به مرحله یافتن توان تولید سلاح اتمی نزدیک می شود، غیرممکن است بشود گفت آیا رژیم "تصمیم نهائی تولید عملی آن» را خواهد گرفت یا خیر.»
منوچهرمتکی، وزیرامورخارجه ایران، روزشنبه گفت توافقی درباره پروژه مبادله اورانیوم غنی شده به مرحله نهائی نزدیک شده است – طرحی که قدرتهای بزرگ دراکتبر 2009 پیشنهاد کردند، اما مورد قبول ایران واقع نشد. آژانس بین المللی انرژی اتمی بلافاصله وجود چنین توافقی را تکذیب کرد. پیش ازآن، روز 3 فوریه برزیل ناگزیرشده بود تکذیب کند که دراین زمینه «با ایران وارد گفتگوهائی» شده است.»